फुटबल आज संसारको सबैभन्दा लोकप्रिय खेल हो। तर यस खेललाई विश्वव्यापी पहिचान दिने सबैभन्दा ठूलो प्रतियोगिता भने सधैं यस्तो थिएन। यसको सुरुवात सानो सोच, ठूलो सपना र विश्वलाई एउटै मैदानमा जोड्ने उद्देश्यबाट भएको थियो।
सन् १९३० मा अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल महासंघ (फिफा) ले पहिलो पटक “फिफा विश्वकप” आयोजना गर्ने ऐतिहासिक निर्णय गर्यो। त्यो समय ओलम्पिकमा फुटबल समावेश भए पनि पूर्ण रूपमा स्वतन्त्र विश्वव्यापी प्रतियोगिता थिएन। फिफाले सबै देशलाई एउटै प्रतियोगितामा ल्याएर विश्व च्याम्पियन निर्धारण गर्ने लक्ष्य राख्यो।
उरुग्वे किन छनोट भयो?
पहिलो विश्वकप आयोजना गर्ने जिम्मेवारी दक्षिण अमेरिकी देश उरुग्वेलाई दिइयो। यसको मुख्य कारण थियो—उरुग्वे त्यस समय लगातार ओलम्पिक फुटबल च्याम्पियन (१९२४ र १९२८) थियो र उसले प्रतियोगिता आयोजना गर्ने आर्थिक तथा खेल पूर्वाधारको प्रतिबद्धता पनि जनाएको थियो। साथै, उरुग्वेले आफ्नो स्वतन्त्रताको शतवार्षिकी पनि मनाइरहेको थियो, जसले आयोजनालाई अझ विशेष बनायो।
१३ राष्ट्रको ऐतिहासिक सहभागिता
पहिलो विश्वकपमा आजजस्तो सयभन्दा बढी देश थिएनन्। केवल १३ राष्ट्रहरूले मात्र भाग लिए:
- दक्षिण अमेरिका: उरुग्वे, अर्जेन्टिना, ब्राजिल, चिली, पेरु, बोलिभिया
- युरोप: फ्रान्स, बेल्जियम, रोमानिया, युगोस्लाभिया
- उत्तर अमेरिका: संयुक्त राज्य अमेरिका, मेक्सिको
- अन्य: कुनै एसियाली वा अफ्रिकी राष्ट्र सहभागी थिएनन्
समुद्री यात्रा लामो र खर्चिलो भएकाले धेरै युरोपेली देशहरूले सहभागिता अस्वीकार गरेका थिए। त्यसैले प्रतियोगिता अपेक्षाकृत सानो भए पनि ऐतिहासिक महत्व अत्यन्त ठूलो थियो।
पहिलो विश्वकपको यात्रा
प्रतियोगिता १९३० जुलाईमा सुरु भयो। समूह चरणपछि सेमिफाइनल र फाइनलसम्मको यात्रा निकै रोमाञ्चक रह्यो। घरेलु दर्शकहरूको समर्थनले उरुग्वे टोलीलाई ठूलो ऊर्जा दियो।
ऐतिहासिक फाइनल
१३ जुलाई १९३० मा उरुग्वे र अर्जेन्टिनाबीच फाइनल खेल भयो। कडा प्रतिस्पर्धापछि उरुग्वेले ४–२ ले जित हासिल गर्यो र पहिलो विश्वकप विजेता बन्न सफल भयो। यस जितले उरुग्वेलाई विश्व फुटबल इतिहासमा सधैंका लागि अमर बनायो।
विश्व फुटबलको नयाँ युग
पहिलो विश्वकप सफल भएपछि फुटबल केवल क्षेत्रीय खेल रहेन, यो विश्वव्यापी उत्सवमा बदलियो। फिफाले देख्यो कि संसारका विभिन्न देशहरूलाई खेलले जोड्न सक्छ। यहीँबाट आधुनिक विश्वकपको यात्रा सुरु भयो, जुन आज विश्वकै सबैभन्दा ठूलो खेल महोत्सव बनेको छ।
-1782232320.jpg)
