काठमाडौं । नेपालमा मनसुनी गतिविधि अझै सक्रिय रहेकाले देशका विभिन्न भू–भागमा वर्षा हुने क्रम जारी छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागले सार्वजनिक गर्ने दैनिक मौसमसम्बन्धी विवरणअनुसार पछिल्लो समय कोशी, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनीलगायतका क्षेत्रमा बदलीसँगै वर्षा तथा मेघगर्जनको गतिविधि देखिएको छ।
विभागका अनुसार आगामी दिनमा पनि मौसम पूर्णरूपमा सफा हुने अवस्था नरहेकाले विशेषगरी पहाडी तथा हिमाली भू–भागमा वर्षा, मेघगर्जन र चट्याङको सम्भावना रहन सक्छ। वर्षाको तीव्रता स्थानअनुसार फरक पर्न सक्ने भएकाले स्थानीय बासिन्दालाई मौसमसम्बन्धी सूचनामा ध्यान दिन आग्रह गरिएको छ।
कोशीदेखि लुम्बिनीसम्म प्रभाव
वर्षाको प्रभाव विशेषगरी कोशी, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा देखिन सक्ने मौसमविद्हरूले बताएका छन्। केही स्थानमा मध्यमदेखि भारी वर्षा हुँदा सडक तथा यातायातमा समेत असर पर्न सक्ने भएकाले लामो दूरीको यात्रा गर्नेहरूले सावधानी अपनाउनुपर्ने देखिएको छ।
वर्षाका कारण साना खोला तथा नदीमा पानीको बहाव बढ्न सक्ने, पहाडी क्षेत्रमा पहिरो तथा सडक अवरोधको जोखिम बढ्न सक्ने भएकाले जोखिमयुक्त क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नागरिकलाई विशेष सतर्क रहन आग्रह गरिएको छ।
पहाडी क्षेत्रमा पहिरोको जोखिम
लगातार वा छोटो समयमा ठूलो मात्रामा वर्षा हुँदा पहाडी तथा भिरालो भू–भागमा पहिरो, भूक्षय र सडक अवरोधको जोखिम बढ्ने गर्छ। विशेषगरी कमजोर भू–बनोट भएका क्षेत्र, पहिरोको इतिहास भएका बस्ती तथा मुख्य राजमार्ग आसपासका नागरिकले सावधानी अपनाउनुपर्ने हुन्छ।
वर्षाको समयमा पहाडी सडकमा यात्रा गर्दा अचानक सडकमा ढुंगा खस्ने, पहिरो जाने वा खोलामा पानीको सतह बढ्ने सम्भावना रहने भएकाले चालक तथा यात्रुले स्थानीय प्रशासन र सडक अवस्थाबारे जानकारी लिएर मात्र यात्रा गर्नुपर्ने देखिन्छ।
चट्याङ र मेघगर्जनबाट पनि सावधानी
वर्षासँगै कतिपय स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङको जोखिमसमेत रहन सक्छ। यस्तो समयमा खुला मैदान, खेतबारी, अग्ला रूख तथा विद्युतीय संरचनाको नजिक नबस्न र सकेसम्म सुरक्षित भवनभित्र बस्न विज्ञहरूले सुझाव दिँदै आएका छन्।
घरबाहिर रहेका नागरिकले मौसम अचानक बिग्रिएमा सुरक्षित स्थानमा आश्रय लिनुपर्ने तथा मोबाइल, विद्युत् उपकरणलगायतका सामग्री प्रयोग गर्दा आवश्यक सावधानी अपनाउनुपर्ने हुन्छ।
किसानलाई पनि मौसमअनुसार काम गर्न सुझाव
वर्षाको प्रभाव कृषि क्षेत्रमा समेत पर्न सक्छ। खेतबारीमा काम गर्ने किसानले भारी वर्षाको सम्भावना रहेको समयमा खुला क्षेत्रमा लामो समय नबस्न तथा कृषि कार्यको समय मौसमको अवस्थाअनुसार निर्धारण गर्नुपर्ने हुन्छ।
वर्षाले केही क्षेत्रमा खेतीपातीका लागि आवश्यक पानी उपलब्ध गराउन सहयोग गरे पनि अत्यधिक वर्षा हुँदा बालीमा क्षति, माटो कटान र खेतबारीमा पानी जम्ने समस्या आउन सक्छ।
विपद् व्यवस्थापन निकायलाई तयारी अवस्थामा रहन आग्रह
सम्भावित वर्षाका कारण हुन सक्ने बाढी, पहिरो, डुबान तथा सडक अवरोधलाई ध्यानमा राख्दै स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय तथा विपद् व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित निकायलाई आवश्यक तयारी अवस्थामा रहनुपर्ने देखिएको छ।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागले दैनिक मौसम पूर्वानुमान तथा मौसमसम्बन्धी सूचना सार्वजनिक गर्दै आएको छ। नागरिकले सामाजिक सञ्जालमा फैलिने अपुष्ट सूचनाभन्दा विभाग तथा सम्बन्धित सरकारी निकायबाट जारी आधिकारिक सूचनालाई आधार बनाउनुपर्ने हुन्छ।
नागरिकलाई विशेष आग्रह
वर्षाको समयमा नदी, खोला तथा खोल्साको आसपास अनावश्यक रूपमा नजान, पहिरोको जोखिम भएका सडकमा सावधानी अपनाउन तथा रातिको समयमा जोखिमपूर्ण यात्रा नगर्न विज्ञहरूको सुझाव छ। आकस्मिक रूपमा पानीको बहाव बढेमा खोला वा नदी पार गर्ने प्रयास नगर्न पनि नागरिकलाई आग्रह गरिएको छ।
नेपालमा मनसुनको प्रभाव सामान्यतः जुनदेखि सेप्टेम्बरसम्म रहने भएकाले सेप्टेम्बरको अन्तिम चरणसम्म पनि वर्षाजन्य विपद्को सम्भावना पूर्णरूपमा समाप्त नहुने देखिन्छ। विभागले २०२६ को मनसुनसम्बन्धी मौसमी दृष्टिकोण पनि सार्वजनिक गरेको छ।
