काठमाडौं । हिन्दू धर्मावलम्बी नेपाली महिलाहरूले आज सप्तऋषिको पूजा–आराधना गरी ऋषि पञ्चमी पर्व मनाउँदैछन्। प्रत्येक वर्ष भाद्र शुक्ल पञ्चमीका दिन मनाइने ऋषि पञ्चमीमा सप्तऋषिको पूजा, व्रत तथा धार्मिक अनुष्ठान गर्ने परम्परा रहेको छ।
ऋषि पञ्चमीका अवसरमा बिहानै उठेर स्नान गरी महिलाहरूले शुद्ध भएर सप्तऋषि—कश्यप, अत्रि, भारद्वाज, विश्वामित्र, गौतम, जमदग्नि र वशिष्ठ—को पूजा गर्ने गर्छन्। विभिन्न धार्मिकस्थल तथा घरघरमा सप्तऋषिको प्रतिमा वा चित्र स्थापना गरी विधिपूर्वक पूजा तथा आराधना गरिन्छ।
धार्मिक मान्यताअनुसार ऋषि पञ्चमीमा व्रत तथा पूजा गरेमा जानेर वा नजानेर भएका धार्मिक तथा कर्मजन्य त्रुटिबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास छ। विशेषगरी महिलाहरूले आफ्नो शारीरिक तथा धार्मिक शुद्धता र पारिवारिक सुख–समृद्धिको कामना गर्दै यो पर्व मनाउने परम्परा छ।
यस दिन दतिवन (दन्तीवन) ले दाँत माझ्ने, स्नान गर्ने तथा विशेष प्रकारका शाकाहारी भोजन सेवन गर्ने चलनसमेत रहेको छ। कतिपय समुदायमा महिलाहरूले सप्तऋषिको पूजा गरेपछि विभिन्न धार्मिक विधि पूरा गरी व्रत समापन गर्ने गर्छन्।
ऋषि पञ्चमीलाई तीज पर्वसँग जोडिएको महत्वपूर्ण धार्मिक दिनका रूपमा पनि लिइन्छ। हरितालिका तीज र गणेश चतुर्थीपछि आउने ऋषि पञ्चमीसँगै नेपाली हिन्दू महिलाहरूको तीजसम्बन्धी धार्मिक अनुष्ठान सम्पन्न हुने मान्यता रहेको छ।
काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न मन्दिर तथा धार्मिकस्थलमा आज बिहानैदेखि भक्तजनहरूको चहलपहल देखिएको छ। भक्तजनहरूले पूजा, दर्शन तथा धार्मिक अनुष्ठान गरी पर्व मनाइरहेका छन्।
ऋषि पञ्चमीले नेपाली समाजमा धार्मिक आस्था, संस्कार, परम्परा तथा सांस्कृतिक निरन्तरताको सन्देश दिने गरेको छ।
