काठमाडौं । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा फरक मत र जिम्मेवार असहमतिलाई लोकतन्त्रको कमजोरीका रूपमा नभई त्यसको शक्तिका रूपमा लिनुपर्ने बताउनुभएको छ ।
लोकतन्त्रको वास्तविक सौन्दर्य नै विचारको विविधता, प्रश्न गर्ने स्वतन्त्रता र फरक मतलाई सम्मान गर्ने संस्कारमा रहेको उहाँको भनाइ छ ।‘अनलाइनखबर’ले आयोजना गरेको ‘४० मुनिका ४०’ सम्मान समारोहलाई सम्बोधन गर्दै राष्ट्रपति पौडेलले नेपाल विविध विचार, भाषा, संस्कृति र पहिचान बोकेको साझा घर भएको उल्लेख गर्नुभयो । यस्तो विविधतायुक्त समाजमा सबै प्रकारका विचार र मतले स्वतन्त्र रूपमा अभिव्यक्त हुने वातावरण निर्माण गर्नुपर्ने उहाँले बताउनुभयो ।
राष्ट्रपति पौडेलले लोकतन्त्रमा असहमतिको स्थान महत्वपूर्ण हुने बताउँदै जिम्मेवार ढङ्गले व्यक्त गरिने फरक मतले लोकतान्त्रिक व्यवस्थालाई अझ बलियो बनाउने धारणा राख्नुभयो । उहाँका अनुसार बहुमतको निर्णय लोकतन्त्रको आधार भए पनि अल्पमत वा फरक मतलाई दबाउने होइन, सुन्ने र सम्मान गर्ने राजनीतिक संस्कार आवश्यक हुन्छ ।
उहाँले भन्नुभयो, ‘नेपाल विविध विचार, भाषा, संस्कृति र पहिचानको साझा घर हो । यहाँ फरक मतहरू स्वतन्त्र रूपमा फुल्न पाउनुपर्छ । असहमति लोकतन्त्रको कमजोरी होइन, जिम्मेवार असहमति यसको शक्ति हो । यही शक्तिले सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रलाई लक्ष्यमा पु¥याउँछ भन्ने मेरो विश्वास छ ।’
राष्ट्रपति पौडेलले नेपालको संविधानले प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको सुनिश्चितता गरेको स्मरण गराउँदै लोकतन्त्रलाई जीवन्त राख्न स्वतन्त्र सञ्चारमाध्यम र सक्रिय नागरिक समाजको भूमिका महत्वपूर्ण हुने बताउनुभयो । स्वतन्त्र, निष्पक्ष र तथ्यमा आधारित पत्रकारिता तथा तथ्यमा आधारित बहसले लोकतान्त्रिक समाजलाई सही दिशामा अघि बढाउन सहयोग गर्ने उहाँको भनाइ थियो ।
उहाँले पत्रकारितालाई केवल सूचना प्रवाह गर्ने माध्यमका रूपमा मात्र नभई राज्य र समाजलाई निरन्तर प्रश्न गर्ने तथा नागरिकलाई सुसूचित बनाउने महत्वपूर्ण संस्थाका रूपमा लिनुपर्ने बताउनुभयो । राज्यका सबै अंगले प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको मर्मलाई आत्मसात गर्नुपर्नेमा पनि उहाँले जोड दिनुभयो ।
राष्ट्रपति पौडेलले लोकतन्त्र र स्वतन्त्र पत्रकारिता एकअर्काका पूरक रहेको उल्लेख गर्नुभयो । लोकतान्त्रिक वातावरणबिना स्वतन्त्र र निष्पक्ष पत्रकारिता फस्टाउन नसक्ने तथा स्वतन्त्र पत्रकारिताबिना लोकतन्त्र पनि प्रभावकारी र जीवन्त बन्न नसक्ने उहाँको धारणा थियो ।
उहाँले आफ्नो राजनीतिक जीवनको महत्वपूर्ण समय लोकतान्त्रिक मूल्य, मान्यता र अधिकारका लागि संघर्षमै बितेको स्मरणसमेत गर्नुभयो । जनताको अधिकार, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र लोकतान्त्रिक व्यवस्थाका लागि भएका संघर्षको परिणामस्वरूप अहिलेको संवैधानिक व्यवस्था प्राप्त भएको भन्दै उहाँले त्यसको संरक्षण र सुदृढीकरणमा सबै पक्ष जिम्मेवार बन्नुपर्ने बताउनुभयो ।
मिथ्या सूचनाको चुनौती
राष्ट्रपति पौडेलले सूचना प्रविधिको तीव्र विकाससँगै सञ्चार क्षेत्रमा नयाँ अवसरसँगै चुनौतीसमेत थपिएको बताउनुभयो । विशेषगरी सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल माध्यमको विस्तारसँगै मिथ्या सूचना तथा भ्रामक सामग्री तीव्र गतिमा फैलिन सक्ने अवस्था बनेको उहाँले उल्लेख गर्नुभयो ।
मिथ्या सूचना सम्प्रेषणका कारण नागरिकलाई दिग्भ्रमित पार्ने जोखिम बढेको भन्दै उहाँले सञ्चारमाध्यमलाई यस विषयमा थप जिम्मेवार बन्न आग्रह गर्नुभयो । प्रविधिको विकासलाई सही सूचना प्रवाह र नागरिक सशक्तीकरणका लागि प्रयोग गर्नुपर्ने उहाँको भनाइ थियो ।
राष्ट्रपति पौडेलले तथ्य पुष्टि नगरी सूचना प्रवाह गर्ने प्रवृत्तिले समाजमा भ्रम र अविश्वास सिर्जना गर्न सक्ने बताउँदै पत्रकारितामा तथ्य, सत्य र व्यावसायिक निष्ठाको महत्व अझ बढेको उल्लेख गर्नुभयो । सूचना प्रविधिको तीव्र प्रतिस्पर्धाका बीच सत्य र विश्वसनीय सूचना नागरिकसम्म पुर्याउनु सञ्चारमाध्यमको प्रमुख जिम्मेवारी भएको उहाँले बताउनुभयो ।
उहाँले जनतामाझ सत्य र तथ्यपूर्ण सूचना पुर्याउने कार्यमा ‘अनलाइनखबर’जस्ता जिम्मेवार सञ्चारमाध्यम सफल हुनुपर्ने शुभकामना दिनुभयो । सञ्चार क्षेत्रले व्यावसायिक निष्ठा कायम राख्दै नागरिकलाई सुसूचित गर्ने आफ्नो जिम्मेवारी प्रभावकारी रूपमा निर्वाह गर्ने विश्वाससमेत उहाँले व्यक्त गर्नुभयो ।
‘४० मुनिका ४०’ मार्फत युवाको सम्मान
‘४० मुनिका ४०’ कार्यक्रममार्फत विभिन्न क्षेत्रमा योगदान गरिरहेका युवालाई सम्मान गरिएको हो । अनलाइनखबरले सञ्चालन गरेको यो पहलले ४० वर्षभन्दा कम उमेरका प्रभावशाली र प्रेरणादायी युवालाई पहिचान तथा सम्मान गर्ने उद्देश्य राखेको छ । अनलाइनखबरका अनुसार कार्यक्रममा व्यवसाय, सामाजिक कार्य, प्रविधि, कला, शिक्षा लगायत विभिन्न क्षेत्रमा सक्रिय युवालाई समेट्ने गरी छनोट प्रक्रिया अघि बढाइएको छ ।
यस वर्षको छनोट प्रक्रियामा विभिन्न स्रोतबाट आएका उम्मेदवारको उपलब्धि, नेतृत्व क्षमता र समाजमा पारेको प्रभावलाई आधार बनाइएको अनलाइनखबरले जनाएको छ । प्रारम्भिक सूची तयार गरेपछि स्वतन्त्र निर्णायक समितिमार्फत अन्तिम ४० जना छनोट गर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।
अनलाइनखबरले यस कार्यक्रमलाई युवाका सपना, संघर्ष, सम्भावना र समाजमा उनीहरूले पुर्याएको योगदानको अभिलेखीकरण गर्ने अभियानका रूपमा अघि बढाउँदै आएको छ । अघिल्लो संस्करणमा पनि राजनीति, समाज, कला–साहित्य, संस्कृति, खेलकुद, ज्ञान–विज्ञान, उद्यम तथा डायस्पोरालगायत क्षेत्रका युवालाई समेटिएको थियो ।
राष्ट्रपति पौडेलको सम्बोधनले पनि युवाको सिर्जनशीलता, स्वतन्त्र विचार र जिम्मेवार नागरिक भूमिकालाई लोकतान्त्रिक व्यवस्थाको सुदृढीकरणसँग जोडेको देखिन्छ । उहाँले लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउन फरक विचारलाई स्थान दिने, स्वतन्त्र पत्रकारिताको संरक्षण गर्ने र नागरिकलाई सही सूचना उपलब्ध गराउने वातावरण आवश्यक रहेको स्पष्ट पार्नुभयो ।
समारोहमा राष्ट्रपति पौडेलले सञ्चार क्षेत्रले आगामी दिनमा पनि व्यावसायिक मूल्य, निष्ठा र तथ्यपरक पत्रकारितालाई प्राथमिकतामा राख्दै नागरिकलाई सुसूचित गर्ने जिम्मेवारी प्रभावकारी रूपमा पूरा गर्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । साथै, मिथ्या सूचना र प्रविधिको दुरुपयोगबाट सिर्जित चुनौतीको सामना गर्दै सत्य, तथ्य र विश्वसनीय सूचनाको प्रवाहमा सञ्चारमाध्यम सफल होऊन् भन्ने शुभकामना दिनुभयो ।
यसरी राष्ट्रपतिको सम्बोधनको मूल सन्देश लोकतन्त्रमा फरक मतको सम्मान, जिम्मेवार असहमतिको अभ्यास, स्वतन्त्र पत्रकारिताको संरक्षण र मिथ्या सूचनाविरुद्ध तथ्यपूर्ण सूचना प्रवाहको आवश्यकता रहेकोमा केन्द्रित थियो ।
-1786513500.jpeg)
