काठमाडौं, साउन ११। नेपालको सडक पूर्वाधार विकासमा ऐतिहासिक उपलब्धिका रूपमा हेरिएको नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग आज (सोमबार) औपचारिक रूपमा उद्घाटन भएको छ। नेपाल सरकार र जापान सरकारबीचको दीर्घकालीन विकास सहकार्यको प्रतिफल मानिएको यो आयोजना नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङमार्गका रूपमा सञ्चालनमा आएको हो। उद्घाटनसँगै नेपाल सुरुङमार्ग युगमा औपचारिक रूपमा प्रवेश गरेको छ।
उद्घाटन समारोहमा भौतिक पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनिल लम्साल, नेपालका लागि जापानी राजदूत माएदा तोरु, जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका) का अध्यक्ष तथा नेपाल सरकारका उच्च अधिकारीहरूको सहभागिता रहेको थियो। उद्घाटनपछि निर्माण कम्पनीले आयोजना औपचारिक रूपमा नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गरेको छ। पहिलो चरणमा एम्बुलेन्स, दमकल तथा सुरक्षा निकायका आकस्मिक सवारीसाधनलाई सुरुङमार्ग प्रयोग गर्न अनुमति दिइएको छ भने केही दिन परीक्षण सञ्चालन गरेपछि अन्य सवारीसाधनका लागि क्रमिक रूपमा खुला गरिने जनाइएको छ।
सात वर्षको प्रतीक्षापछि सम्पन्न
नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्गको शिलान्यास सन् २०१९ मा गरिएको थियो। प्रारम्भिक योजना अनुसार ४२ महिनाभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य रहे पनि कोभिड–१९ महामारी, जग्गा अधिग्रहण, क्षतिपूर्ति विवाद तथा प्राविधिक चुनौतीका कारण आयोजना निर्धारित समयभन्दा ढिलो सम्पन्न भएको हो। सुरुङको मुख्य भागमा 'ब्रेकथ्रु' सन् २०२४ मा सम्पन्न भएपछि अन्तिम प्राविधिक परीक्षण, सुरक्षा प्रणाली जडान तथा सञ्चालन तयारीको काम सम्पन्न गरी आज उद्घाटन गरिएको हो।
आधुनिक प्रविधियुक्त नेपालको पहिलो सडक सुरुङ
सुरुङमार्गको मुख्य सुरुङ २ हजार ६८८ मिटर लामो छ। यससँगै आपत्कालीन उद्धारका लागि छुट्टै इभ्याकुएसन सुरुङ निर्माण गरिएको छ। सुरुङभित्र अत्याधुनिक सीसीटीभी प्रणाली, आगलागी नियन्त्रण उपकरण, सञ्चार प्रणाली, आपत्कालीन उद्धार सेवा, भेन्टिलेसन (जेट फ्यान), अक्सिजन प्रवाह प्रणाली, सुरक्षा नियन्त्रण कक्ष तथा ट्राफिक व्यवस्थापन प्रणाली जडान गरिएको छ।
सडक विभागका अनुसार परीक्षण अवधिभर सुरुङभित्रको वायु प्रवाह, ट्राफिक व्यवस्थापन, सुरक्षा प्रणाली तथा आपत्कालीन उद्धार संयन्त्रको विस्तृत परीक्षण गरिनेछ। परीक्षण सफल भएपछि मात्रै सुरुङ पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन गरिनेछ।
जापानी सहयोगको ऐतिहासिक परियोजना
यो आयोजना जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका) को सहुलियतपूर्ण ऋण सहयोगमा निर्माण गरिएको हो। निर्माण कार्य जापानको हाज्मा आन्दो कर्पोरेसन ले सम्पन्न गरेको हो भने परामर्शदाताको रूपमा निप्पोन कोइ संलग्न रहेको थियो। परियोजनाले निर्माणसँगै नेपाली इन्जिनियर, प्राविधिक तथा श्रमिकलाई आधुनिक सुरुङ निर्माण प्रविधिमा महत्वपूर्ण अनुभव प्रदान गरेको छ। परियोजनामा हजारौँ नेपाली जनशक्तिले प्रत्यक्ष रूपमा काम गरेका थिए।
काठमाडौं प्रवेशको प्रमुख ट्राफिक जाम हट्ने अपेक्षा
नागढुङ्गा नाका काठमाडौं उपत्यकाको पश्चिमी प्रवेशद्वार हो। दैनिक हजारौँ सवारीसाधन यही मार्गबाट राजधानी प्रवेश गर्ने भएकाले वर्षौंदेखि यहाँ ट्राफिक जाम, दुर्घटना तथा वर्षायाममा पहिरोका कारण यात्रुहरूले घण्टौँ सास्ती भोग्दै आएका थिए।
सुरुङ सञ्चालनमा आएपछि काठमाडौं–धादिङ सडकखण्डमा यात्रा समय उल्लेखनीय रूपमा घट्ने, इन्धन बचत हुने, सवारी सञ्चालन खर्च कम हुने तथा सडक सुरक्षा सुधार हुने विश्वास गरिएको छ। विशेषगरी व्यापारिक ढुवानी, पर्यटक आवागमन तथा राजधानीको आपूर्ति व्यवस्थापनमा यसले दीर्घकालीन सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।
केही सवारीसाधनलाई प्रतिबन्ध
सडक विभागले सुरुङमार्ग प्रयोगसम्बन्धी स्पष्ट मापदण्ड पनि सार्वजनिक गरेको छ। मोटरसाइकल, पेट्रोल, डिजेल तथा अन्य प्रज्वलनशील वा विस्फोटक पदार्थ बोकेका सवारीसाधन लाई सुरुङमार्ग प्रयोग गर्न अनुमति दिइने छैन। सुरक्षालाई सर्वोच्च प्राथमिकता दिँदै यस्तो व्यवस्था गरिएको विभागको भनाइ छ।
परीक्षण अवधिमा निःशुल्क सञ्चालन
उद्घाटनपछि केही दिन परीक्षण सञ्चालन गरिने भएकाले यस अवधिमा सवारीसाधनबाट कुनै शुल्क नलिइने जनाइएको छ। परीक्षण सम्पन्न भएपछि सडक विभागले तोकेको दरअनुसार टोल शुल्क लागू हुनेछ। कार, भ्यान, बस तथा मालवाहक सवारीका लागि छुट्टाछुट्टै शुल्क निर्धारण गरिएको छ।
नेपालको पूर्वाधार विकासमा नयाँ अध्याय
विशेषज्ञहरूका अनुसार नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग केवल एउटा सडक आयोजना मात्र होइन, नेपालको आधुनिक पूर्वाधार विकासको नयाँ अध्याय हो। यस परियोजनाले भविष्यमा अन्य सुरुङमार्ग, द्रुतमार्ग तथा जटिल भौतिक पूर्वाधार निर्माणका लागि प्राविधिक क्षमता, आत्मविश्वास र अनुभव प्रदान गर्ने विश्वास गरिएको छ।
नेपाल र जापानबीचको सात दशक लामो विकास सहकार्यको प्रतीकका रूपमा समेत हेरिएको यो परियोजनाले नेपालको यातायात प्रणालीलाई आधुनिक, सुरक्षित र दिगो बनाउने दिशामा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ। राजधानी प्रवेशद्वारको दशकौँ पुरानो ट्राफिक समस्या समाधान गर्दै नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्गले नेपालको सडक इतिहासमा नयाँ युगको सुरुवात गरेको छ।
-1785077841.jpg)
