फुटबलमा टोलीको सफलता सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ, तर प्रत्येक विश्वकपमा केही खेलाडी यस्ता हुन्छन् जसले आफ्नो असाधारण प्रदर्शन, नेतृत्व, सिर्जनशीलता र निर्णायक भूमिकामार्फत सम्पूर्ण प्रतियोगितामाथि गहिरो प्रभाव छोड्छन्। यस्ता उत्कृष्ट खेलाडीलाई सम्मान गर्न फिफाले विश्वकपको अन्त्यमा गोल्डेन बल (Golden Ball) पुरस्कार प्रदान गर्छ। यो विश्वकपको सबैभन्दा प्रतिष्ठित व्यक्तिगत सम्मान हो, जुन प्रतियोगिताको उत्कृष्ट खेलाडीलाई दिइन्छ।
विश्वकपको सुरुआती दशकहरूमा उत्कृष्ट खेलाडीलाई औपचारिक रूपमा सम्मान गर्ने व्यवस्था थिएन। सन् १९८२ देखि फिफाले प्रतियोगिताको सर्वश्रेष्ठ खेलाडीलाई पुरस्कार दिन सुरु गर्यो। प्रारम्भमा यसलाई "एडिडास गोल्डेन बल" भनिन्थ्यो, र त्यसयता प्रत्येक विश्वकपले एउटा नयाँ महान् खेलाडीलाई इतिहासमा अमर बनाएको छ।
पहिलो गोल्डेन बल विजेता बने इटालीका पाओलो रोसी। सन् १९८२ को विश्वकपमा उनले निर्णायक गोल गर्दै इटालीलाई तेस्रो पटक विश्व च्याम्पियन बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेले। त्यही विश्वकपमा उनले गोल्डेन शु पनि जितेका थिए, जसले उनलाई प्रतियोगिताको सबैभन्दा प्रभावशाली खेलाडी बनायो।
सन् १९८६ मा अर्जेन्टिनाका डिएगो म्याराडोना ले विश्व फुटबलको इतिहासकै उत्कृष्ट व्यक्तिगत प्रदर्शनमध्ये एक प्रस्तुत गर्दै गोल्डेन बल जिते। उनको नेतृत्वमा अर्जेन्टिनाले दोस्रो पटक विश्वकप जित्यो। सिर्जनशील खेल, अद्भुत ड्रिब्लिङ र निर्णायक योगदानका कारण म्याराडोनाको प्रदर्शन आज पनि विश्वकप इतिहासको मानक मानिन्छ।
सन् १९९० मा इटालीमा आयोजित विश्वकपमा इटालीका सल्भाटोरे स्किलाची गोल्डेन बल विजेता बने। त्यसपछि १९९४ मा ब्राजिलका कप्तान रोमारियो ले आफ्नो शानदार खेलमार्फत टोलीलाई चौथो विश्वकप उपाधि दिलाउँदै यो सम्मान प्राप्त गरे।
सन् १९९८ मा फ्रान्सका जिनेदिन जिदान घरेलु मैदानमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै गोल्डेन बल विजेता बने। फाइनलमा ब्राजिलविरुद्ध गरेका दुई हेडर गोलले फ्रान्सलाई पहिलो पटक विश्व च्याम्पियन बनायो, र जिदान राष्ट्रिय नायक बने।
सन् २००२ मा जर्मनीका गोलरक्षक ओलिभर कान ले गोल्डेन बल जिते। उनी विश्वकप इतिहासमा यो पुरस्कार जित्ने एकमात्र गोलरक्षक हुन्। जर्मनी फाइनलमा पराजित भए पनि प्रतियोगिताभर उनको असाधारण प्रदर्शनलाई फिफाले उच्च सम्मान गर्यो।
सन् २००६ मा फ्रान्सका जिनेदिन जिदान दोस्रो पटक गोल्डेन बल विजेता बने। फाइनलमा रातो कार्ड पाए पनि सम्पूर्ण प्रतियोगिताभर उनले देखाएको नेतृत्व र उत्कृष्ट खेलका कारण उनी उत्कृष्ट खेलाडी घोषित भए।
सन् २०१० मा उरुग्वेका डिएगो फोर्लान ले गोल्डेन बल जिते। उरुग्वेलाई सेमिफाइनलसम्म पुर्याउन उनको योगदान निर्णायक रह्यो। सन् २०१४ मा अर्जेन्टिनाका लियोनेल मेस्सी ले आफ्नो टोलीलाई फाइनलसम्म पुर्याउँदै पहिलो पटक गोल्डेन बल जिते।
सन् २०१८ मा क्रोएसियाका कप्तान लुका मोड्रिच ले उत्कृष्ट नेतृत्व र मिडफिल्ड नियन्त्रणका साथ आफ्नो देशलाई पहिलो पटक विश्वकप फाइनलसम्म पुर्याए। उनको निरन्तर उत्कृष्ट प्रदर्शनका कारण उनी गोल्डेन बलका हकदार बने।
सन् २०२२ को कतार विश्वकपमा लियोनेल मेस्सी दोस्रो पटक गोल्डेन बल विजेता बने। उनले अर्जेन्टिनालाई ३६ वर्षपछि विश्व च्याम्पियन बनाउँदै आफ्नो विश्वकप यात्रालाई ऐतिहासिक बनाएका थिए। दुई पटक गोल्डेन बल जित्ने उनी विश्वकप इतिहासका पहिलो खेलाडी बने।
गोल्डेन बल केवल धेरै गोल गर्ने खेलाडीका लागि होइन। यसले नेतृत्व, सिर्जनशीलता, निरन्तर उत्कृष्ट प्रदर्शन र टोलीमा पार्ने समग्र प्रभावलाई सम्मान गर्छ। यही कारणले यो पुरस्कार विश्वकपको सबैभन्दा प्रतिष्ठित व्यक्तिगत सम्मानमध्ये एक मानिन्छ।
पाओलो रोसीदेखि लियोनेल मेस्सीसम्मको यात्रा विश्व फुटबलका महान् खेलाडीहरूको कथा हो। उनीहरूले केवल ट्रफी जितेनन्, फुटबलप्रेमीका मनमा अमिट छाप पनि छोडे। गोल्डेन बल त्यसैले एउटा पुरस्कार मात्र होइन, विश्व फुटबलको इतिहासमा उत्कृष्टताको प्रतीक हो।
